दुधौलीमा ड्रोन आतंक, स्थानियले गरे गोपनीयता हननको गुनासो

दुधौली, सिन्धुली — पछिल्लो समय प्रविधिको तीव्र विकाससँगै सिन्धुलीको दुधौलीमा ड्रोनको प्रयोग बढ्दै गएको छ। तर, यही प्रविधिको दुरुपयोग भएको भन्दै स्थानियवासी आक्रोशित बनेका छन्। अनुमतिबिनै ड्रोन उडान गर्दा मानवीय गोपनीयता हनन, संवेदनशील क्षेत्रको लोकेशन ट्रयाक जस्ता समस्या देखिन थालेको हो।दुधौली नगरपालिकाका प्रवक्ता दिपक खड्काका अनुसार, “कतिबेला ड्रोन उडाइन्छ भन्ने जानकारी हुँदैन, सामाजिक सञ्जालमा भिडियो आएपछि मात्र थाहा हुने गर्छ।” उनले अनुमतिबिना हुने यस्ता गतिविधिबाट स्थानीयमा डर सिर्जना
भएको बताए।नेपालमा ड्रोन उडान ‘मानवरहित हवाई उपकरण उडान कार्यविधि २०७५’ अनुसार नियमन गरिन्छ। यसअनुसार दुई केजीसम्मका ड्रोनलाई २०० फिट उचाइसम्म उडाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालय वा गृह मन्त्रालयबाट अनुमति लिनुपर्छ। तर, दुधौलीमा ड्रोन प्रयोगकर्ताहरूले यस कानुनी प्रक्रिया बेवास्ता गर्दै आएको पाइन्छ।केही निश्चित अवस्थामा अनुमति बिना पनि ड्रोन उडाउन पाइन्छ। जस्तै — शैक्षिक संस्थाभित्र सम्बन्धित निकायको स्वीकृति लिएर, वा सानो (२५० ग्रामसम्म) ड्रोनलाई मनोरञ्जन प्रयोजनमा आफ्नै घर वरिपरि सीमित उचाइमा। तर, त्यस्तो अवस्थामा पनि प्रहरीलाई जानकारी गराउनुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ।राति ड्रोन उडान पूर्णतया निषेध गरिएको छ। साथै, धार्मिक स्थल, सुरक्षा निकाय, अस्पताल, ऐतिहासिक सम्पदा क्षेत्र, विमानस्थल लगायतमा ड्रोन उडाउन पाइँदैन।अनुमति बिना ड्रोन उडाएमा प्राधिकरणले जफत गर्न सक्ने, साथै विद्युतीय कारोबार ऐनअनुसार कानुनी कारबाही गर्न सक्ने प्रावधान छ। गोपनीयता हनन वा व्यक्तिगत क्षति भए पीडितले उजुरी गर्न सक्ने व्यवस्था पनि छ।विशेषज्ञहरू भन्छन्— ड्रोन उडान गर्नुअघि कानुनी प्रक्रिया बुझ्न, आवश्यक दर्ता तथा अनुमति लिनु, बीमा गर्नु र नो–फ्लाई जोनको जानकारी लिनु अनिवार्य छ। प्रविधिको सदुपयोगबाट सुन्दर दृश्य कैद गर्न सकिन्छ, तर दुरुपयोगले कानुनी झमेलामा पर्न सकिन्छ।