दुधौली एफ.एफ.सम्वादाता
सिन्धुली / दुधौली नगरपालिका अन्तर्गत कमलाखोज क्षेत्रमा यस वर्ष हिउँदे तोरी उत्पादनमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। विगतका वर्षहरूको तुलनामा यस पटक उत्पादन घटेपछि स्थानीय किसानहरू निराश बनेका छन्।
स्थानीय कृषकहरूका अनुसार हिउँदको समयमा पर्याप्त वर्षा नहुनु र तोरीमा फूल खेल्ने संवेदनशील समयमा बाक्लो हुस्सु लाग्नु उत्पादन घट्नुका मुख्य कारण हुन्। कमलाखोज क्षेत्रका पहाडी भेगदेखि तलका समथर फाँटसम्म तोरी खेती प्रभावित भएको किसानहरूको भनाइ छ।
दुधौली ९ खिरियानी का कृषक यज्ञ बहादुर भट्टराईका अनुसार, “अघिल्ला वर्षहरूमा तोरीबाट राम्रो उत्पादन भएर घरमै तेल पेलेर वर्षभरि उपभोग गर्थ्यौं। तर यस वर्ष बोटमा राम्रोसँग दाना नै लागेन, उत्पादन आधाभन्दा कम भयो।”
गत वर्ष हिउँदमा समयमै पानी परेकाले उत्पादन सन्तोषजनक रहेको उनले स्मरण गरे। तर यस वर्ष हिउँदभरि पानी नपर्दा पाखो बारी तथा पाखे खेतमा लगाइएको तोरी सिँचाइ अभावका कारण सुक्न पुगेको किसानहरूको गुनासो छ। सिँचाइको स्थायी व्यवस्था नहुँदा वर्षाको भरमा खेती गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउँछन्।
रामेछाप नगरपालिका का कृषि प्राविधिक कृष्ण भुजेलका अनुसार, “पानी अभावका कारण धेरै ठाउँमा तोरीको बोटमा दाना नै लागेन। विशेष गरी पाखो जमिनमा लगाइएको तोरी सिँचाइ नपाउँदा सुक्ने अवस्था आयो।” उनका अनुसार हुस्सुका कारण फूलबाट दाना बन्ने प्रक्रियामा पनि असर परेको देखिएको छ।
तोरी यस क्षेत्रका किसानहरूको मुख्य नगदे बालीमध्ये एक हो। उत्पादन घटेसँगै घरायसी उपभोगका लागि तेल अभाव हुने र बजारबाट महँगो मूल्यमा किन्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने किसानहरूको चिन्ता छ।
स्थानीय किसानहरूले सिँचाइ पूर्वाधार विस्तार, जलसञ्चय पोखरी निर्माण तथा समयमै कृषि प्राविधिक परामर्शको व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन्। कृषि क्षेत्रमा बढ्दो जलवायु असन्तुलनको असर कम गर्न दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
