प्रतिमा दियाली
दुधौली, सिन्धुली — सावनको पहिलो सातादेखि सामान्यतया धानको गोडमेल सुरु हुन्छ। यस समयमा धानको बिसानलाई युरिया मलको अत्यावश्यक आवश्यकता पर्छ। तर सावनको अन्तिम साता पुगिसक्दा पनि दुधौली नगरपालिकाले किसानलाई सहुलियत दरमा मल वितरण नगरेपछि किसानहरू मारमा परेका छन्।
समयमै आवश्यक मल नपाउँदा धान बाली उत्पादनमा ठूलो असर पर्ने देखिएको छ। केही समयअघि पानी नपरेर प्रकृतिले ठगेको किसानलाई अब सहुलियतपूर्ण मलको अभावले दोहोरो मार परेको छ।
एकातिर सरकारले समयमा मल नपठाएको गुनासो छ भने अर्कातर्फ बजारमा कालोबजारीमार्फत महँगो मूल्यमा मल खुलेआम बिक्री भइरहेको छ। सामान्यतया प्रतिबोरा १०–११ सय पर्ने युरिया मल किसानहरूले बजारमा १८ सयदेखि २ हजार रुपैयाँ तिरेर खरिद गर्न बाध्य छन्।
नगरपालिकाका अनुसार, पटक–पटक माग गर्दा पनि प्रदेश सरकारले समयमा मल पठाएको छैन। कृषि सामग्री कम्पनीले पठाउनु पर्ने ७० प्रतिशत र साल्ट ट्रेडिङले पठाउनु पर्ने ३० प्रतिशत मल अझै आएको छैन। हालसम्म डिएपी मलको ४ सय बोरा आएको भए पनि युरिया मलको एक बोरा समेत आएको छैन।
यता, किसानहरू बजारमा कालोबजारीको मारमा परिरहेका छन्। व्यापारीहरूले उदयपुरलगायत अन्य स्थानबाट मल ल्याएर महँगो दरमा बेच्ने गरेको स्थानीयले बताएका छन्। सहुलियतपूर्ण मल नपाउँदा किसानहरू महँगो मूल्य तिरेर पनि उत्पादन गर्न बाध्य छन्।
स्थानीय किसान प्रिन्स पर्वतले सामाजिक सञ्जालमा सरकारप्रति आक्रोश पोख्दै लेखेका छन् — “बजारमा डिएपी मल ३५०० र युरिया २२०० रुपैयाँ पुगिसक्दा पनि सहुलियत मल पाएको छैन। साझपख ३५० रुपैयाँ पसेरी डिएपी र २२० रुपैयाँ पसेरी युरिया ल्याउनु परेको छ। यस्तो अवस्थामा सरकारले के गर्छ?”
सयौं किसान अहिले कालोबजारीकै भरमा खेती गरिरहेका छन्। नगरपालिकाले जानकारी दिएको अनुसार, गत वर्ष ८ सय बोरा युरिया आएको थियो र यस वर्ष पनि त्यत्तिकै कोटा आउनेछ। तर प्रदेश सरकारबाट ढिलाइ हुँदा वितरण प्रभावित भएको हो।
दुधौली–४ डकाहास्थित कमला बढी मल जाने नगदे बाली कृषि सहकारी र दुधौली–९ स्थित सिर्जना कृषि सहकारीलाई मल वितरणको जिम्मा दिइएको छ। यी सहकारीमार्फत नगरभरि अन्य सहकारीलाई मल पुर्याउने गरिन्छ। तर मल नै नआएपछि सहकारीहरू पनि असहाय बनेका छन्।
किसानहरूका अनुसार, सरकारको उदासिनता र अनुगमनको कमजोरीका कारण कालोबजारी मौलाएको हो। सरकारले सहुलियत दरमा उपलब्ध गराउने मल समयमै किसानसम्म पु¥याउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।
यदि चाँडै मल नआए उत्पादनमा गम्भीर असर पर्ने र अन्ततः मुलुककै खाद्य सुरक्षामा चुनौती आउने किसानहरूको चेतावनी छ। दुधौलीका किसान एकराज निरौलाले भने, “सहुलियतपूर्ण मलको अभावमा कालोबजारी मौलिनु अस्वीकार्य हो। यस्तो रोक्न स्थानीय सरकारले पहिलो जिम्मेवारी लिनुपर्छ, अन्यथा यसको परिणाम भयावह हुनेछ।”
