जिविका माझी, प्रशिक्षार्थी पत्रकार
सिन्धुली / सिन्धुली जिल्लाका सामुदायिक विद्यालयहरू पछिल्लो समय भौतिक संरचनाका हिसाबले धेरै अगाडि बढेका छन् । विशेषगरी २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि निर्माण भएका भूकम्प प्रतिरोधी सुविधासम्पन्न भवनहरूले विद्यालयहरूको रूपान्तरण त देखिएको छ, तर सञ्चालनमा भने अनेकौं समस्या देखिएका छन् ।
विद्यालयहरूमा आलिसान भवन निर्माण भए पनि दैनिक सञ्चालनका लागि आवश्यक खर्च जुटाउन हम्मेहम्मे परेको छ । विशेष गरी विद्युत महशुल तिर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएपछि कतिपय विद्यालयहरू अस्तव्यस्त बन्दै गएका छन् ।
शिक्षाको सुविधा छ, तर सञ्चालन खर्चमा समस्या
नयाँ भवन निर्माणसँगै कक्षा सञ्चालन, ICT उपकरण प्रयोगजस्ता गतिविधि सहज भएका छन् । तर, यिनै उपकरण र विद्युतिय सामग्रीको प्रयोगले विद्यालयमा मासिक २५ देखि ३० हजार रुपैयाँसम्म विद्युत महसुल आउन थालेको छ, जसलाई तिर्न विद्यालयहरू असमर्थ बनेका छन् ।
सरकारी बजेट हात्तीको मुखमा जिरा
सरकारले सामुदायिक विद्यालयहरूलाई कार्यलय सञ्चालन खर्च शीर्षकमा केही रकम छुट्याए पनि त्यो पर्याप्त नभएको विद्यालयहरूको गुनासो छ ।
- प्रारम्भिक तहका विद्यालयलाई रु १५,०००
- आधारभूत तहलाई रु २०,०००
- माध्यमिक तहलाई रु २५,०००
प्रति वर्ष उपलब्ध गराउने गरे पनि यो रकम विद्युत महशुल, ICT सामग्री मर्मतजस्ता आवश्यकताका लागि अत्यन्तै न्यून भएको बताइएको छ ।
भवन संरक्षण र साख जोगाउन चुनौती
सामुदायिक विद्यालयहरू आधुनिक संरचना भएपछि विद्यार्थी र शिक्षकलाई पठनपाठनमा सहजता भएको छ । तर, भवनको संरक्षण, सामग्रीको मर्मत र सेवा उपयोगपछिको खर्च ब्यहोर्न नसक्दा विद्यालय प्रशासन चिन्तित बनेको छ ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सदस्यहरू भन्छन्, “हामीकहाँ भवन त बने, तर त्यसको मर्मत, विजुली महसुल, सामग्री सञ्चालनको खर्च चालु राख्न निकै कठिन भएको छ । बजेट नपुगेर शैक्षिक गुणस्तरमा समेत असर पर्ने अवस्था आउन सक्छ ।”
सुविधासम्पन्न भवन निर्माणले शिक्षा प्रणालीमा सकारात्मक प्रभाव पारेको भए पनि, त्यसको सञ्चालन र व्यवस्थापनमा आइरहेको आर्थिक चुनौती समाधान नगरी शिक्षाको गुणस्तरमा दीर्घकालीन सुधार सम्भव देखिँदैन । स्थानीय सरकार तथा सम्बन्धित निकायले विद्यालय सञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधारसँगै दिगो बजेट व्यवस्थापनमा ध्यान दिनु अपरिहार्य भएको देखिन्छ ।
